किल्ले रतनगड

नेहमी सह्याद्रीच्या दऱ्या-खोऱ्या फिरताना सवंगड्यांच्या तोंडून रतनगडाच कौतुक ऐकलं होतं. म्हणून ह्या वेळी थोडस ठरवूनच आणि मनाचा पक्का निर्धार करत रतनवाडी गाठलं. आणि रतनगडाच्या सौंदर्यात अक्षरशः हरवून गेलो.

★किल्ल्याबद्दल थोडक्यात:-

१) पोहचणार कसे?

रतनगड हा अहमदनगर जिल्ह्यात असून, नाशिक जिल्यातील घनचक्कर रांगेत येतो.

नाशिक पासूनचे अंतर १२० किलोमीटर आहे. पुण्यापासून 183 आणि मुंबई पासून 197 किलोमीटर आहे. रस्ता अतिशय खराब असून, प्रयत्न हाच असुद्या की तुम्ही कार ने ह्या ठिकाणी याल. ह्या किल्ल्याच्या पायथ्याशी रतनवाडी नावाचे गाव आहे.

२) किल्ल्याची भौगोलिकदृष्ट्या माहिती:-

★उंची:- ४२५५फूट

★श्रेणी:- मध्यम

★ डोंगररांग:- कळसुबाई

३) किल्ल्याचा इतिहास:-

इ.स १३६० मध्ये महादेव कोळी नाईक

इ.स १४०० मध्ये जव्हारचे नेमशाह

इ.स १४९० मध्ये मलिक अहमद

इ.स १६३० मध्ये माहुलीच्या तहात मुघलांना देण्यात आला.

इ.स १६६० मध्ये शिवाजी महाराजांच्या उत्तर मोहिमे अंतर्गत जिकण्यात आला

इ.स १६६४ मध्ये सुरतेवरून परतताना महाराजांनी येथे आश्रय घेतला.

४) किल्ल्यावर काय-काय पाहणार?

किल्ल्याच्या पायथ्याशी असलेल्या रतनवाडीत अमृतेश्वर हे अतिशय सुंदर हेमाडपंथी मंदिर आहे, त्याच्याच शेजारी पुष्करणी आहे. रतनवाडी पासून साधारणतः ३ तास चालल्या नंतर आपण किल्ल्यावर पोहचतो. वाटेत घनदाट जंगल , प्रवरा नदीच पात्र काही कातळकड्यात कोरलेल्या पायऱ्या आणि वनविभागाने तयार केलेले लोखंडी जिने लागतात, पहिल्या प्रवेशद्वाराच्या आत प्रवेश करताना प्रवेशद्वाराच्या डाव्या बाजूला गणपती तयार केलेला आढळतो. पहिल्या प्रवेशद्वारातून आत मध्ये गेल्यानंतर दोन वाटा लागतात ह्यात लोखंडी जिना चढल्या नंतर उजवीकडची वाट गुहे कडे नेते आणि डावीकडे 

५) काही क्षणचित्रे

६) किल्ल्याचा संपूर्ण माहितीपट आपल्या youtube चॅनेल वर...

किल्ले रतनगड

किल्ले मार्कंडेय

नाशिक जिल्ह्यातील सातमाळ डोंगर रांगेत आपण आहोत, आणि सकाळीच रवळ्या-जवळ्या हे जोड किल्लेकरून मी आजच्या दिवसातील तिसरा किल्ला करावा ह्या हेतूने मी मार्कंड्या हा किल्ला करण्याचे ठरवले, आणि मुळाणे ह्या गावातून माघारी फिरत मार्कांड्या पायथ्याशी आलो.

★किल्ल्याबद्दल थोडक्यात:-

१) पोहचाल कसे?

नाशिक जिल्ह्यातील कळवण तालुक्यातील वणी ह्या गावी आपण प्रथम जावे आणि तेथून ९ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या बाबापूर नावाच्या गावी पोहचावे. ह्या गावालगत मुलनबारी नावाची खिंड आहे ह्या खिंडीतून मार्कंडेय पर्वताच्या पायऱ्या सुरू होतात.

२) किल्ल्याची उंची:-

समुद्र सपाटीपासून ४३८३ फूट उंच

३) किल्ल्याची श्रेणी:-

मध्यम स्वरूपातील

४) डोंगररांग:-

सातमाळ

५) इतिहास:-

अलीवर्दी खानाने इ.स. १६३९ मध्ये औरंगजेबाच्या आदेशाचे पालन करत नाशिक जिल्यातील ह्या डोंगररांगेतील सर्व किल्ले जिंकले ज्यांचा उल्लेख इंद्राई किल्ल्यावरील शिलालेखात आढळतो. ह्यात मार्कंड्या किल्ल्याचा देखील समावेश होतो. वणी-दिंडोरीच्या लढाईत शिवाजी महाराजांनी ह्या परिसरातील सर्व किल्ले जिंकून घेतले आणि नंतर १८१८ मध्ये हे किल्ले ब्रिटिशांनी ताब्यात घेतले.

६) किल्ल्यावर काय काय पाहणार?

वनविभागाने तयार केलेल्या पायऱ्या आणि काही लोखंडी जिने चढत आपण पहिल्या टप्प्यावर पोहचतो. हा टप्पा म्हणजे किल्ल्याची माची आहे. इथून पुढे कातळकडा लागतो, तिथे देखील रेलिंग बसवलेली आहे. कातळकड्यात पायऱ्या आहेत. थोडस चढून गेल्यावर आपल्याला डाव्या हाथाला २ गुंफा दिसतात, चौकोनी आकार आणि छोटासा enterance असलेल्या ह्या गुहा “ध्यान गुहा” म्हणून ओळखल्या जातात. येथून पुढे असलेल्या एका घळीतून आपल्याला सप्तशृंगी गड दिसू लागतो. पुढे अजून काही कातळकड्यात कोरलेल्या पायऱ्या आहेत. ह्या चढून आपण बालेकिल्ल्यावर पोहचतो.

इथे एक काळ्या दगडात गणपतिची मूर्ती ठेवलेली आहे. उजव्या हाथाला पाण्याच्या टाक्या आहेत ४, पुढे एक घुमटाखली पाण्याची टाकी आहे तिला कमंडलू तीर्थ म्हणतात. आणि आपण पोहचतो ते सर्वोच्च टोकावर इथे मार्कंड्या ऋषींचे मंदिर आहे.

सर्वोच्य टोकावरून आपल्याला सप्तश्रृंगी गड, मोहनदर, अहिवंत, धोडप , रवळ्या-जवळ्या ही किल्ले दिसतात.

★महत्वाची टीप :-

ह्या किल्ल्याला काही लोक सप्तश्रृंगी गडाकडून असलेल्या वाटेने येतात जी की खूप रिस्की आहे. त्यामुळे येताना नक्की मुलनबारी ह्या घळीकडून या, आणि पिण्याच्या पाण्याची सोय करूनच येणे.

★काही क्षणचित्रे:-

आपल्या मार्कांड्याच्या YOUTUBE व्हिडिओची लिंक:-

किल्ले मार्कन्डेय

किल्ले रवळ्या-जवळ्या

आपण सध्या सातमाळ ह्या डोंगररांगेतील किल्ले करतोय. त्यात ह्याच डोंगररांगेतील रवळ्या-जवळ्या ह्या किल्ल्यावर मोहीम नुकतीच पार पडली. खरतर रवळ्या आणि जवळ्या हे दोघे किल्ले म्हणजे जुळे भाऊच मानावे लागतील कारण दोघेही एकाच पठारावर आहेत. नाशिकपासून साधारणतः ७०किलोमीटर अंतरावर कळवण तालुक्यात मुळाणे ह्या गावातून ह्या किल्ल्याना जाणारी अशी अधिकृत आणि सहज वाट मिळते.

●किल्ल्याबद्दल थोडक्यात:-

★पोहचणार कसे:- 

नाशिकहून वणी- बाबापूर- मुळाणे हे गाव गाठावे. (एकूण अंतर ७०किलोमीटर)

★किल्ल्याची उंची:-

1) रवळ्या:- ४०५५ फूट

2) जवळ्या:- ४३६९ फूट

★किल्ल्यांची श्रेणी:-

मध्यम स्वरूपातील

★डोंगररांग :- सातमाळ

★किल्ल्यांचा प्रकार :- गिरिदुर्ग

★स्थान:- मुळाणे,कळवण तालुका, नाशिक जिल्हा

★इतिहास

ऐतिहासिक कागदपत्रांमध्ये “रोला-जोला” असा उल्लेख आढळतो.१६७० मध्ये शिवाजी महाराजांकडे हा किल्ला होता. १८१८ मध्ये हे किल्ले ब्रिटिशांच्या ताब्यात गेला आणि १८१९ मध्ये जवळ्या किल्ल्याच्या पायऱ्या आणि तटबंदी तोफा लावून उध्वस्त करण्यात आल्या.

★ किल्ल्यावर काय-काय पाहणार?

१)रवळ्या किल्ल्यावर:-

रवळ्याच्या कातळकड्या खाली अपूर्ण अवस्थेत सोडुन दिलेल्या काही गुहा आहेत.  कातळकड्या खालीच एक सुप्त स्वरूपात पाण्याचं टाक आहे.  कातळकडा चढताना थोड्या-फार पायऱ्या लागतात ज्यांची अवस्था इतकी काही छान नाही. काही पायऱ्या चढल्यावर एक दरवाजा लागतो, ज्याच्या उजव्या बाजूला एक शिलालेख आहे.  दरवाजा आणि त्या मध्ये असणारा तीव्र चढ आपल्याला खूप मजेदार अनुभव देतो. दरवाजा चढल्यावर डाव्या हाताला गुहा आहेत, पाण्याचं टाक आहे. किल्ला म्हणजे विस्तीर्ण पठार आहे. वर पाण्याच्या टाक्या आहेत, घोड्याच्या पागा आहेत. किल्ल्यावरून धोडप, इखारा, कण्हेरगड, कंचना, इंद्राई हे किल्ले दिसतात. 

२) जवळ्या किल्ल्यावर

हा किल्ला चढताना सुरवातीलाच उजव्या हाताला एक गुहा आहे आणि मुख्य आकर्षण म्हणजे एक घळीतून वाट निघत “चिमणी क्लाइंम्ब” करावं लागतं, फार मज्जा आली इथेतर.. पुढे कडा चढण्याकर्ता दोर बांधलेला आहे सहजगत्या हा पॅच चढता येतो जर गिर्यारोहणाचा अनुभव असेल तर. गडमाथ्यावर काहीही अवशेष नाहीत. पाण्याच टाक मात्र नक्की पहायला मिळत ज्यात पिण्याजोग पाणी नाही.

★महत्वाची टीप

हे किल्ले मध्यम श्रेणीतील असले तर वाट आणि चढण अंगावर येणारी आहे. आणि घनदाट जंगल देखील आहे, ह्या व्यतिरिक्त खूप साऱ्या ढोरवाटा देखील आहेत. म्हणूनच कुणा तरी जाणकाराला अथवा वाटाड्याला सोबत नक्की घेऊन जा..

★आपल्या youtube व्हिडिओची लिंक:-

किल्ले रवळ्या-जवळ्या